National and International Efforts on Environmental Management
National and International Efforts on Environmental Management (पर्यावरण प्रबंधन पर राष्ट्रीय एवं अंतरराष्ट्रीय प्रयास) पर्यावरण प्रबंधन पर राष्ट्रीय एवं अंतरराष्ट्रीय प्रयास (National and International Efforts on Environmental Management) 1. पर्यावरण प्रबंधन का अर्थ पर्यावरण प्रबंधन (Environmental Management) का अर्थ है— प्राकृतिक संसाधनों का वैज्ञानिक उपयोग, प्रदूषण नियंत्रण, पारिस्थितिकी संतुलन बनाए रखना, तथा सतत विकास (Sustainable Development) सुनिश्चित करने हेतु नीतियाँ, योजनाएँ, कानून और कार्यक्रम तैयार करना व लागू करना। भाग–1 : पर्यावरण प्रबंधन के राष्ट्रीय प्रयास (National Efforts) भारत में पर्यावरण संरक्षण हेतु कई संवैधानिक प्रावधान, कानून, कार्यक्रम, संस्थाएँ और नीतियाँ प्रभावी रूप से कार्यरत हैं। A. संवैधानिक प्रावधान (Constitutional Provisions) भारतीय संविधान में पर्यावरण से जुड़े महत्वपूर्ण अनुच्छेद: 1. अनुच्छेद 48-A (Directive Principles) राज्य का दायित्व: पर्यावरण, वन्यजीव, वनों का संरक्षण व सुधार। 2. अनुच्छेद 51-A(g) (Fundamental Duty) प्रत्येक नागरिक का कर्तव्य: व...